Brabants etymologisch woordenboek - Frans Debrabandere Afdrukken E-mail
Maandag 18 Oktober 2010 09:44
Brabants etymologisch woordenboek. 
De herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant 

Brabants etymologisch woordenboek - Frans Debrabandere
Waar komen woorden zoals gaals, houdoe, troelieke, kierewiere, sebbedezeke, sjapsuker, of fluwijntjes vandaan? Wat is de link tussen het woord profetebees en het verhaal van Tijl Uilenspiegel? En wie is die Katelijne waar we het scheldwoord kelleke aan te danken hebben? Dialectwoorden hebben vaak meer te vertellen dan je op het eerste gezicht zou denken!

Van ’s-Hertogenbosch over Antwerpen tot Brussel, van Bergen op Zoom tot Tienen, van Noord- tot Vlaams-Brabant: maak kennis met de rijke geschiedenis van de Brabantse woordenschat. Reis mee door de tijd en achterhaal de verrassende herkomst van tal van woorden en uitdrukkingen uit het Brabantse dialect. Met een sterke taalkundige achtergrond en uitgebreide bibliografie.

ISBN: 978 90 5826 753 5
Uitgeverij: Davidsfonds
Prijs: € 39.95

Na succesvolle edities over Vlaamse dialecten richt dr. FRANS DEBRABANDERE dit keer zijn pijlen op de Brabantse woordenschat. Als vooraanstaand taalkundige schreef hij al talloze lexicografische, etymologische en naamkundige werken. Voor zijn Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek ontving hij in 2009 de Kruyskamp-prijs van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.


Waarom een Brabants etymologisch woordenboek?

Dr.Frans Debrabandere: "In 2002 had ik een West-Vlaams etymologisch woordenboek geschreven met een verbeterde versie in 2003.
Vrienden drongen erop aan om nu een boek aan Brabant te wijden. En als je dan zelf Debrabandere heet, kun je dat voorstel moeilijk afslaan.
Uiteraard zal dit nieuwe woordenboek profiteren van de vorige. In mijn West-Vlaams etymologisch woordenboek had ik de Latijnse vertalingen van Kilaan gewoon overgenomen.
Ook boekbesprekingen en suggesties van vrienden stelden me in staat correcties aan te brengen."

Dr.Frans Debrabandere: " Dit is geen idioticon, geen dialectenwoordenboek. Het is een etymologisch woordenboek, dat de etymologie of herkomst van Brabantse dialectwoorden probeert te doorgronden.
Uiteraard zijn heel veel Brabantse - vooral Belgisch Brabantse woorden - ook Vlaams.
In het woordenboek zult u geregeld de vermelding vinden 'ook Vlaams'. Dat zullen vele Brabanders misschien een beetje vreemd vinden. Als een echte Antwerpenaar, Mechelaar, Leuvenaar niet echt zijn dialect spreekt, denkt hij meestal dat hij Vlaams spreekt.
De term 'Vlaams' gebruik ik hier in de strikte historische en dialectgeografische zin, nl. de taal van het oude graafschap Vlaanderen, d.i.  Frans- Vlaanderen, West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen. Als ik het over Nederlandse dialecten in België heb, spreek ik over Belgisch-Nederlandse (BN) dialecten. Ik hoop dat ik met dit woordenboek de Antwerpenaars ervan zal kunnen overtuigen dat hun dialect Brabants is, want weinigen weten dat. Ik hoop ook dat de inwoners van het zogenaamde Vlaams-Brabant begrijpen dat hun Brabants niet Vlaams is."

Tot slot een voorbeeld uit het boek (pg 394):

pepel, peper, piepel, pemel, pimpel, pimper, plimper, pumpel,
zn.: vlinder. Mnl. pepel 'vlinder', Vnnl. pepel 'papilio (Kiliaan) < Lat. papilio (Pauwels 1935,331-335). Let op de var. met epenthetische nasaal m; pumpel door klinkerronding tussen twee bilabialen.